driehoekjesbalk

Ontwerp

Over een leeg maar veelzeggend begrip
en het intentioneel vormgeven van een organisatie

Eigenlijk is ‘ontwerp’ een beetje vreemd begrip. Het is in zichzelf een leeg begrip, het gaat altijd over het ontwerp van ‘iets’. Dat iets kan heel veel zijn: een citruspers, je huis, de verkiezingsposter of een brug.

Ontwerp is een leeg begrip misschien, maar tegelijkertijd zegt het ook veel. Een ontwerp is immers niet ‘zomaar’, als vanuit zichzelf ontstaan. Er is nagedacht over een ontwerp. Iemand heeft het bewust vormgegeven. De vorm is het resultaat van intentioneel, gericht handelen van een of meer mensen. Dat geldt als het gaat over fysieke dingen als productontwerp, grafisch ontwerp, interieurontwerp, maar ook over niet materiële ontwerpen als programmaontwerp en organisatieontwerp.

In mijn ogen is iedereen die bewust iets vormgeeft, een ontwerper. Herbert Simon (1969) verwoordde het als: ‘Everyone designs who devises courses of action, aimed at changing existing situations into preferred ones.’ Lastig van deze laatste interpretatie is dat ‘ontwerpen’ dan wel heel veel gaat omvatten. Wezenlijk voor mij is dat de ontwerper echt stilstaat bij de impact van de verschillende mogelijke, toekomstige vormen en weloverwogen kiest.

Ik reserveer het woord organisatieontwerp voor de bewuste vormgeving van de organisatie. Dus voor het creëren van structuren, processen en patronen met enige bestendigheid in de tijd, gericht op de beoogde bijdragen van de organisatie aan haar omgeving.